7. Akay, kayokay rana na koman so nimay!

祖父,起來吃芋糕!

Grandpa, come eat taro cake!

 

全文聲音檔

si apen Ogaog (M, 69, Iranmilek)

黃馬期,男,69,東清村

  

1.   yaken         rana        am,     mina     apia       dang     o           kakawan      a,

      .主格      已經              曾經     很好     當時     主格      天氣          

      1.S.NOM   already    PAR    PA        good     then      NOM     weather       PAR

      k-aro             namen                 a         ka-k-anak-an

      -很多        我們.屬格.              -名綴-小孩子-名綴

      CON-many    1.P.GEN.EXCL    LIN    RED-NF-child-NF

      a         mi-al-alam         do         Jicinikcikan      ito         a.

             主焦--玩耍    處格     地名               那個    

      LIN    AF-RED-play     LOC     PLN                that       PAR

      【我呢,那天天氣很好,所以我們很多小孩子就都去Jicinikcikan遊玩】

As for me, one day the weather was very good, and a lot of us children went to Jicinikcikan to play.

 

2.   karaan        na              am,      m-ángsah          ko               rana, 

      後來          .屬格              靜態-很無聊     .主格       已經 

      later_on      3.S.GEN    PAR     SV-bored           1.S.NOM    already

      ta             ji          ko              á-kaha,                    to          ko               rana

                  確實    .主格      靜態.-想睡_               .主格       已經

      because    EMP    1.S.NOM   SV.SUB-sleepy         AUX      1.S.NOM    already

      ngítkeh,        ta              mi      ko                rana          m-itkeh  

      .睡覺                           .主格        已經         主焦-睡覺 

      SUB.sleep     because     go      1.S.NOM     already      AF-sleep 

      koan    ko             am,     to        ko               rana       ngóli                  a.

              .屬格                    .主格       已經      .返家             

      say      1.S.GEN   PAR    AUX    1.S.NOM    already   SUB.go_home     PAR


 

      【後來覺得無聊,想睡覺;我就想,還是回家去睡覺好了,於是就回家了】

At the time I felt bored and sleepy. As I thought about it, I wanted to sleep, so I went home.

 

3.   “ma-ngay     ko                pala        jira                Akay               an” 

      主焦-       .主格        試試      他們.處格     祖父                 

      AF-go          1.S.NOM     PAR       3.P.LOC        Grandfather     PAR  

      koan    ko              a,        ka-to             ko               angay-an, 

              .屬格             然後-        .屬格       .-名綴 

      say      1.S.GEN    PAR    CON-AUX     1.S.GEN     SUB.go-NF 

      “a        ji          ko               manci-an...,

                      .屬格       .-工焦.

      PAR     EMP    1.S.GEN     SUB.tell-IF.SUB

      ji           ko               yokay-a”.

               .屬格       叫醒-受焦.

      NEG     1.S.GEN     wake_up-PF.SUB

【途中我想“去祖父家看看”,我就去了。我想“我要跟他說...。還是不要吵醒他的好”】

As I walked home, I thought, “I’ll go to Grandpa’s,” and I went. “I’ll tell him... I’ll not wake him up.”

 

4.   karaan      am,      “yokay-in         ko              si           Akay              saon,

      後來                 叫醒-受焦       .屬格      主格      祖父                 

      later_on    PAR      wake_up-PF    1.S.GEN    NOM     Grandfather    PAR  

      ta             ya                ni-mang-may                    si           Ina”    

                                  過去-主焦-做芋糕            主格      母親   

      because    3.S.NOM     PA-AF-make_taro_cake     NOM     Mother

      koan   ko,              ka-to             ko               angay-an 

             .屬格       然後-        .屬格       .-名綴

      say     1.S.GEN     CON-AUX     1.S.GEN     SUB.go-NF

      ji           akay              ta                       icialaw       a.

      處格     祖父             我們.屬格.       已故的      

      LOC     grandfather    1.P.GEN.INCL     late            PAR

【後來我又想“還是叫醒祖父吧,就說,我媽媽做了芋糕”,就這樣,我去了祖父的家】

      “I’ll wake him up, saying, Mom has made taro cake.” I went with this thought.

 

5.   karaan        na              am,      “mo             Akay!” 

      後來          .屬格               .屬格       祖父  

      later_on      3.S.GEN    PAR      2.S.GEN     Grandfather 

      koan     ko             am,     ji            pa        mi-zi-ziak,

               .屬格                              主焦--講話    

      say       1.S.GEN     PAR    NEG      still      AF-RED-speak    

      ta            m-itkeh         ori        a,       “mo             Akay!”      

                 主焦-睡覺    那個            .屬格       祖父          

      because    AF-sleep        that       PAR   2.S.GEN     Grandfather 

      “ikongo     manga       apo            ko?”

      什麼         親愛的      孫子          .屬格

      What         dear          grandson    1.S.GEN

【我去了之後,就喊道:“祖父!”可是他在睡覺,沒有回應;我就再喊一次:“祖父!”“什麼事啊?孫子”】

When I arrived I shouted, “Grandpa!” He didn’t reply because he was still asleep, so I cried again, “Grandpa!” “What is it, my grandson?”

 

6.   “mo            Akay!”             “ikongo,    mo              panci-an      yaken  

      .屬格       祖父                 什麼        .屬格       -處焦      .主格 

      2.S.GEN     Grandfather       what        2.S.GEN     call-LF        1.S.NOM

      manga       apo            ko?”            “ya              ni-mang-may    

      親愛的      孫子          .屬格                       過去-主焦-做芋糕 

      dear          grandson    1.S.GEN      3.S.NOM    PA-AF-make_taro_cake

      si          Ina,          t-om-anggah    ka               kono”, 

      主格     母親        <主焦>上去    .主格       據說 

      NOM    Mother     <AF>go_up     2.S.NOM    they_say

【“祖父!”“叫我有什麼事嗎,孫子”,“聽說我媽媽做了芋糕,請你上去吃”】

“Grandpa!” “What is it, my grandson?” “They said Mom made taro cake for you and invite you up to eat.”

7.   “ma-noyong     ori,       manga       apo           ko              an?”

      靜態-真的       那個     親愛的      孫子         .屬格          

      SV-real            that       dear          grandson   1.S.GEN    Q  

      “nona,   ya        ji          a-noyong             a”,      “pánma,    mo            ovay”,

      是的     助動    加強    靜態.-是真的                       .屬格     寶貝

      yes       AUX    EMP    SV.SUB-real         PAR     first         2.S.GEN   gold  

      ratateng     am,     to        ko              rana       mánma       ori       a.

      後來                        .主格      已經      .         那個   

      ater_on      PAR    AUX    1.S.NOM   already   SUB.first    that      PAR

【“那是真的嗎?孫子”,“是的,是真的”,“那你先上去吧,寶貝”,我就先上去了】

      “Really, my grandson?” “Yes, really.” “Then go ahead first, my dear.” So I left.

 

8.   karaan       am,      ma-ngay      ko               rana        do         vahay 

      後來                 主焦-      .主格                  處格    

      later_on     PAR     AF-go         1.S.NOM    already    LOC     home  

      namen                  a,         ma-níring     si           Ina           am,

      我們.屬格.                主焦-       主格      母親         

      1.P.GEN.EXCL     PAR     AF-say         NOM     Mother     PAR

      “ya         ka               rana         ni-man-ngo            ya,  

      助動       .主格        已經        過去-主焦-什麼       

      AUX      2.S.NOM     already     PA-AF-what          this

      mo             koimo,      ka               ji           a-kaha                pa      ya?”

      .屬格      某人         .主格                靜態.-想睡            

      2.S.GEN    someone    2.S.NOM    NEG     SV.SUB-sleepy    still    this

      koan     na               yaken             a.

               .屬格       .主格         

      say       3.S.GEN     1.S.NOM       PAR

      【後來我就到家了,我媽說“孩子,你怎麼這麼晚回來?還不想睡哦”】

When I got home, Mom said, “Why did you come back so late? Aren’t you sleepy?”


 

9.   “nona,    yaken         rana       am,     ko              mi      ni-yokay

      是的      .主格      已經             .屬格            過去.受焦-叫醒  

      yes        1.S.NOM   already   PAR    1.S.GEN    go      PA.PF-wake_up 

      si           Akay”,           “ta        mo            mi     yokay-an        sia?”

      主格      祖父               為何    .屬格          叫醒-處焦      .斜格 

      NOM     Grandfather     why     2.S.GEN   go     wake-up-LF    3.S.OBL

      “ya              ni-mang-may                  si          Ina         koan   ko”,

                      過去-主焦-做芋糕          主格     母親             .屬格 

      3.S.NOM     PA-AF-make_taro_cake   NOM    Mother   say     1.S.GEN  

【“嗯,我呢,已經去叫醒了祖父”,“你為什麼叫醒他?”“我說媽媽做了芋糕”】

“Uh, I went to wake up Grandpa.” “Why did you wake him up?” “I said Mom made taro cake.”

 

10.  “todey      mapa-lalak            so         ra-rakeh ”

                  主焦.使-欺騙       斜格     -老人     

      AUX        AF.CAU-cheat       OBL      RED-old_person 

      karaan      na              am,     ni-totoaw-an          na              rana 

      後來        .屬格             過去-出現-處焦     .屬格      已經  

      later_on    3.S.GEN    PAR    PA-appear-LF        3.S.GEN    already

      ni          Akay         a.

      屬格     祖父        

      GEN     Grandpa    PAR

      【“你怎麼可以這樣欺騙老人家呢?”才說完,祖父來了】

      “How dare you trick the elders?” Just as she said that, Grandpa came in.

 

11.  “Ama       kong                 a,

      父親                               

      Father      how_are_you     PAR

      ka               ma-ngay      jino,       mo            keypong?”

      .主格       主焦-      哪裡      .屬格     親愛的     

      2.S.NOM    AF-go         where    2.S.GEN   dear     


 

      “na             ni-yokay                yaken          ni         Apo           ito         a, 

      .屬格       過去.受焦-叫醒     .主格       屬格    孫子          那個      

      3.S.GEN     PA.PF-wake_up     1.S.NOM    GEN    Grandson   that       PAR

      angay       do         tey-ngato,     ta             ya               ni-mang-may

      .       處格     名綴-上面                               過去-主焦-做芋糕 

      IMP.go     LOC     NF-above     because    3.S.NOM    PA-AF-make_taro_cake

      si           ina          koan   na”,

      主格      母親              .屬格

      NOM     Mother    say     3.S.GEN

【“親愛的爸爸好,你怎麼來了?”“是孫子把我叫醒的,他說媽媽做了芋糕,叫我上來(吃)”】

“Dear Dad, why have you come?” “Grandson woke me up, and he said you had made taro cake and invited me up.”

 

12.  “ya        ji          abo,    Ama       kong                a,

      助動                     父親                           

      AUX      EMP    no       Father    how_are_you    PAR 

      ya          ji          abo,    mo              keypong      a, 

      助動                     .屬格       親愛的          

      AUX      EMP    no       2.S.GEN     dear            PAR

      ji            á-sta                      yaken          a  

      沒有      -看見.受焦.     .主格        

      NEG      SUB-see.PF.SUB     1.S.NOM    LIN

      na              ni-yokay                ni          tamazang     ito         a”,

      .屬格      過去.受焦-叫醒     屬格     口頭禪        那個      

      3.S.GEN    PA.PF-wake_up     GEN     cursing        that       PAR

【“沒有芋糕呢,親愛的爸爸,真不好意思,真的沒有呢,你看,我也被他叫醒了,真是的】

“There is no taro cake, Dear Dad. Look at me, I have also been woken up by that naughty boy.

 


 

13.  “ko             ni-panci                si           Akay              a   

      .屬格       過去.工焦-告訴    主格      祖父                

      1.S.GEN     PA.IF-tell              NOM     Grandfather    LIN 

      ni-yokay”,             “ta        mo              todey    yokay-i       

      過去.受焦-叫醒      為何    .屬格                叫醒-處焦.    

      PA.PF-wake_up      why     2.S.GEN     AUX     wake_up-LF.SUB

      sia”,           “ya              ni-mang-may                   si           Ina”   

      .斜格                      過去-主焦-做芋糕           主格      母親  

      3.S.OBL      3.S.NOM    PA-AF-make_taro_cake    NOM     Mother

      koan    ko,             “ásio            todey     mapa-lalak            so   

              .屬格       哪有                     主焦.使-欺騙       斜格 

      say      1.S.GEN     how_dare    AUX      AF.CAU-cheat       OBL   

      ra-rakeh                a,         ásio             ka                ya?”

      -老人                        哪有           .主格       

      RED-old_person     PAR     how_dare    2.S.NOM     this

【“我已叫醒了祖父”“為什麼要叫醒他?”我說“媽媽做了芋糕”“你怎麼可以這樣欺騙老人家呢,你怎麼這樣?!”】

He told me about waking you, I asked him why he woke you and he said that I had made taro cake. I said how dare he tricked the elders.”

 

14.  “a        ya        abo    an,     ya        abo,   manga      anak       ko,             a …”,

              助動                助動          親愛的     孩子      .屬格     

      PAR     AUX    no      Q       AUX    no      dear         child      1.S.GEN    PAR

      “a        ya        ji        abo,   mo             keypong     a,

              助動                .屬格      親愛的      

      PAR     AUX    EMP  no      2.S.GEN    dear           PAR  

      ji           ka                ma-karilaw,        mo               keypong        a,

      加強     .主格        靜態-很可憐     .屬格        親愛的           

      EMP     2.S.NOM     SV-pitiable         2.S.GEN      dear              PAR  

      na              todey    yokay-a                  ni          apo           mo”,

      .屬格               叫醒-受焦.         屬格     孫子          .屬格

      3.S.GEN    AUX     wake_up-PF.SUB    GEN     grandson    2.S.GEN


 

【“沒有哦,真的沒有哦,孩子!那麼”,“是的,真的沒有芋糕,親愛的。你的孫子吵醒了你,真是不好意思”】

“Oh, there is none, my child? If there is not, then…” “No, there is no taro cake. I am sorry that your grandson woke you up.”

 

15.  “ciaha,            mo              keypong      a,         si           Apo           ya

      沒關係            .屬格       親愛的                主格      孫子         

      no_problem     2.S.GEN     dear            PAR     NOM     Grandson   this

      todey     yokay         jiaken        a,        ko               ka-teng-an  

                叫醒          .處格            .屬格       動綴-知道-動綴

      AUX      wake_up    1.S.LOC    PAR    1.S.GEN     VF-know-VF

      na              k-abo,       manga      anak       ko              am”     “y-owsok 

      .屬格      動綴-    親愛的     孩子      .屬格               工焦-下去 

      3.S.GEN    VF-no       dear         child      1.S.GEN    PAR      IF-go_down

      ko              rana,         manga      apo            ko              an”.

      .屬格      已經         親愛的     孫子          .屬格     

      1.S.GEN    already      dear         grandson    1.S.GEN    PAR

【“沒關係,親愛的。是孫子來叫醒我的,我也不知道原來沒有芋糕。那麼我下去囉,親愛的孫子”】

“It’s okay, dear. My grandson woke me up, and I didn’t even know there was no taro cake. (But if there isn’t any), then I’ll just go home, Dear Grandson.”

 

16.  karaan       na               am,      ma-’ayo               rana   

      後來         .屬格               靜態-失望            已經     

      later_on     3.S.GEN     PAR     SV-disappointed    already 

      ori       a,        a         m-osok           rana        ori        am,

      那個                  主焦-下去       已經       那個        

      that      PAR    PAR    AF-go_down   already    that       PAR

      maka-logod                   am       ma-zokot              

      主焦-低著頭                        靜態-駝著背            

      AF-lower_one’s_head    PAR     SV-drooped_shoulders


 

      a         om-osok           a.

             主焦-下去       

      LIN    AF-go_down    PAR

      【就這樣,他很失望的下去了。然後看到他低著頭駝著背的身影回去了】

And he left the house disappointed. I watched his back as he walked back home with his head lowered and shoulders drooped.

 

17.  “a       ji           ka               ma-kasi,        mo             keypong,

             加強     .主格       靜態-可憐     .屬格      親愛的  

      PAR    EMP     2.S.NOM    SV-pitiable     2.S.GEN    dear    

      am     ásio,             mo              keypong,   ikong     to          ko      

            哪有            .屬格       親愛的      什麼                .屬格 

      but     impossible    2.S.GEN     dear          what      AUX      1.S.GEN

      ngmáy-a                                    a         ma-la-lahet 

      .做芋糕-受焦.                           靜態--    

      SUB.make_taro_cake-PF.SUB      LIN    SV-RED-bad  

      a         waka-wakay             ito        am”,

             -地瓜                   那個       

      LIN    RED-sweet_potato    that      PAR 

      ma-’ayo               a         om-osok           a.

      靜態-失望                   主焦-下去       

      SV-disappointed    LIN    AF-go_down    PAR

【“真的不好意思呢,親愛的爸爸;但真的沒有芋糕呢,我們有的只是一些不好的地瓜,做不成糕點呢”,就這樣,他很失望的回家去了】

“Dear Dad, I’m so sorry. How can I make any taro cake when the only things in the house are a few lousy sweet potatoes?” He walked down disappointed.

 

18.  “a        todey    yokay         so         ra-rakeh               ta,

              怎可     叫醒          斜格     -老人              

      PAR     AUX     wake_up    OBL      RED-old_person    because

      wánja     o        ya         na              ni-akan              ni         akay    

      哪裡      主格      助動     .屬格      過去.受焦-    屬格     祖父  

      where    NOM     AUX     3.S.GEN    PA.PF-eat          GEN     grandfather

      mo             a         ka-to             mo             yokay-an         sia”.

      .屬格             然後-        .屬格      叫醒-名綴       .斜格

      2.S.GEN    LIN    CON-AUX     2.S.GEN    wake_up-NF    3.S.OBL

【“怎麼可以這樣叫醒老人家,你看你祖父來(家裡)吃什麼,真是的!”】

How dare you get an old man up like this. What did your grandpa get to eat? Why did you wake him up? Jeez!”

 

19.  “ya       ko               m-ai            jia       am,

      助動     .主格       主焦-               

      AUX     1.S.NOM    AF-come     here    PAR

      ya         ko               todey    nibo               ji            Akay        

      助動     .主格                .出發          處格      祖父        

      AUX     1.S.NOM    AUX     SUB.depart     LOC      Grandfather

      a        yokay-in         ang”,     do          akma      so          sang       a.

            叫醒-受焦             處格                斜格      那樣     

      LIN   wake_up-PF   AR      LOC      like        OBL       that        PAR

      【“那是我要回來的時候臨時想到要去叫醒祖父的嘛”。這是當時的情形】

“I was going to come straight home, and going the grandpa’s was a last minute decision.” Just like that.

 

20.  ika-doa     na                araw     am,

      -       .屬格                   

      OR-two    3.S.GEN      day       PAR

      i-pang-may                      na                 rana      ori,

      工焦-動綴-做芋糕           .屬格         已經     那個 

      IF-VF-make_taro_cake     3.S.GEN       already  that

      ta             i-k-arilaw                  na      

                  工焦-動綴-同情        .屬格 

      because    IF-VF-sympathize     3.S.GEN

      ni-pa-lalak                ko               ang,      do          akma      sang, 

      過去.受焦-使-      .屬格                處格                那樣

      PA.PF-CAU-cheat    1.S.GEN     PAR      LOC      like        that

【第二天,我媽因為可憐祖父被我騙醒,所以她就特地為他做了芋糕;像這樣】

The next day, my mom made taro cake for Grandpa because she was sorry about my trickery. Just like that.

 

21.  ka-tey-má-rahet            no         k-anak-an                 ya  

      然後--靜態-很壞      屬格     名綴-小孩子-名綴       

      CON-very-SV-bad        GEN     NF-child-NF             this

      a         mang-alalas,

             主焦-騙人 

      LIN    AF-cheat

      【所以啊,小孩子欺騙老人家是件很糟糕的事情】

      Therefore it is really bad for a child to trick (elders).

 

22.  ta             todey      yokay         so         ra-rakeh,

                             叫醒          斜格     -老人   

      because    AUX       wake_up    OBL      RED-old_person    

      ta             ikong      o            angayan      na               no  

      因為        什麼      主格       意義          .屬格       屬格 

      because    what       NOM      meaning     3.S.GEN     GEN 

      akma     so         sang      am,

               斜格     那樣        

      like       OBL      that       PAR  

      【像這樣隨便叫醒老人家的行為,實在是沒有意義(很無聊)】

      It makes no sense to wake up elders for no reasons like that. 

 

23.  ka-ji             ani-níg-an            no         met-metdeh    ya, 

      -            -禮貌-名綴      屬格     -孩童            

      CON-NEG     RED-polite-NF     GEN     RED-child      this

      ori        rana         ya         na              kavos-an       no 

      那樣     已經        助動     .屬格      結尾-處焦     屬格 

      that       already    AUX     3.S.GEN    end-LF          GEN 


 

      kava-kavavatanen    ko               a        ya          ko               on-onong-an.

      -故事                 .屬格             助動      .屬格       -講述-處焦

      RED-story              1.S.GEN     LIN   AUX      1.S.GEN     RED-state-LF

      【都是因為小孩子不懂禮貌的緣故。我的故事就此說完了】

      It is also very rude for children to behave like that. This is the end of my story.